Cêwikên Kurd, Gulnaz û Yalmaz: Rojnameya almanî “Abendzeitungˮ ya Bavyerayê li ser astengiyên ku karmendên
Daireya Biyaniyan derdixin û nehezkirina dijî Kurdan, rûpelekî taybet veqetand û doza Gulnaz û Yalmaz jî şîrove kir. / Wêne:Montage/Abendzeitung
Munchen (Rûdaw) - Li gor îstatîstîkên nefermî li Almanyayê nêzikî yek milyon Kurd dijîn. Pirraniya wan jî penaber in û di 30 salên dawî de ji ber zextên rejîmên ku Kurdistanê dagîr kirine, reviyane û parastina xwe li Almanya dîtine. Tê texmîn kirin ku tenê li eyaleta Bavyerayê nêzîka 100 hezar Kurd dijîn. Penaber ji aliyê yasayên Almanyayê ve tên parastin, lê karmend û daireyên fermî ji wan aciz in û wan naxwazin. Prz. Hainhold: Almanya dixwaze Yalçin radestî Tirkiyeyê bike
Wezareta Navxweyî ya Almanyayê meha borî 4 Kurdên penaberên ku ji Rojavayê Kurdistanê, dersînor kir û wan bi firokeyek Lufthansayê şandin Macaristanê. Ev 4 penaberên Kurd di payîza borî de ji Hesekî reviyabûn û li Macaristanê îltica kiribûn.
Polîsê Alman di 5ê Adarê de jî xortekî penaber bi navê Mahsun Yalçin li bajarê Augsburge binçavkir û niha jî dixwaze î radestî Tirkiyeyê bike. Polîs iddia dike ku Yalçin dema îltica kiriye agahiyên nerast derbarê nasnameya xwe dane saziya îlticayê.
Parezgerê Alman Hubert Heinhold/ Wêne:RO/Rûdaw
Hubert Hainhold, parêzgêrê wî dibêje “Polîs rast nabêje. Mahmut Yalçin penaberekî siyasî ye û ez bawer dikim ku dewleta Tirk wî ji Almanyayê xwestibe. Polîs niha wî xistiye girtîgeha Stadelheimê li Munchenê. Ew nêzikî 40 roj in li vir dimîne heta ku doza wî bê zelalkirin.ˮ
Abendzeitung: Cêwikên pola duyemîn: Gulnaz û Yalmaz
Cêwikên Kurd, Gulnaz û Yalmaz (21) ji Başûrê Kurdistanê ne û 16 sal in li Bavyerayê li bajarê Passauyê dijîn. Herdu li vir dibistana seretayî û lîse xwendine. Li gor yasayên hevwelatîbûna almanî li pêşiya wan ti astengî tûne ne. Lê Daireya Biyaniyan a bajarê Passauê naxwaze Gulnaz û Yalmaz bibin hevwelatî û li pêşiya wan astengî derdixe. Rojnameya almanî “Abendzeitungˮ ya Bavyerayê li ser astengiyên ku karmendên Daireya Biyaniyan derdixin û nehezkirina dijî Kurdan, rûpelekî taybet veqetand û doza Gulnaz û Yalmaz jî şîrove kir. Sernivîsa rojnameyê ya roja 3ê Adarê jî ev e: Zwillinge zweiter Klasse: Gulnaz und Yalmaz. Ango cêwikên pola duyemîn: Gulnaz û Yalmaz.ˮ Li gor rojnameyê helwesta karmendên Daireya Biyaniyan ya Passauyê Almanyayê wek dewletek bêedalet ku dijmiatniya biyaniyan dike, nîşan dide.
Birayê wan hevwelatî standiye
Gulnaz û Yalmaz heta niha bi malbata xwe re di avahiya penaberan de li Hunzenbergê diman. Mafê wan ê penabertiya siyasî hatiye û malbat niha jî dixwaze hevwelatiya almanî bistîne. Karmendên Daireya Biyaniya ya Passauyê jî dest daye ser nasnameya wan. Karmend dibêjin, “Min ji we re gotibû heta hûn pasaport an jî nasnameyek Îraqî ji xwe re peyde nekin, ez serdana we qebûl nakim.ˮ Gulnaz û Yalmaz gellek caran bo ku nasnameyek Îraqî bigirin serî li konsolxaneyên Îraqe li Berlîn û Frankfurtê dane, lê ti encam bidest nexistine.
Birayê wan yê mezin di sala 2008ê de hevwelatiya almanî standiye. Ji bo wî ti astengî derneketiye û tenê belegeyek rûniştinê jê xwestine û wî jî ev belge ji wan re aniye. Lê bo herdu cêwikan niha pirr astengîê tên derxistin.
Bavê Ayayê gazî dike: “Ez naxwazim zarokeke xwe ya din jî winda bikim.”
Keca Kurd Aya ji ber teşhîsa şaş dinale
Aya 2 sal û se
mehî ye. Keçikek xweşik û çavreş e. Ew ji ber teşhîsa şaş ya pizîşkan li
Kurdistanê şaş hatiye tedawîkirin û ji ber nexweşiyên xwe dinale. Bi alîkariya
Komeleya Kulturî ya Kurdî li Munchenê Aya niha ji bo tedawîkirinê li Almanyayê
ye. Van rojan pizîşkên alman biryar dan ku pêwîst e Aya bê emeliyat kirin. Lê
malbat bê mecal e û pere ji bo emeliyatkirina Ayaya biçûk tune.
Aya Sehed Abdulla ji dema jidayîkbûna xwe ve nexeşe.
Destpêkê malbata wê ew birin cem pizîşkên bajarê Zaxoyê, lê pizîşkên Kurd ti
çarek jê re nedîtin. Bavê Ayayê, Saaed Abdulla Alî, dibeje ”Ji Zaxo heta Hewlerê,
me li ti derê doktor neheştin ku Aya nebir cem wan. Doktoran di serî de teşhîs
kirin û gotin ‘Aya ji mejiyê xwe ve nexweş e, felca mejî lê daye’ û ev 2 sal in
ku Aya ji ber nexwşiya mejî tê dermankirin, heban digre, derziyan le dixin.“
Pizîşkên Kurdistanê malbata Ayayê bêhêvî kirin û ji wan re diyar kirin ku
tedawîkirina Ayayê zor e. Le weke ku xuya dike, Aya ne ji mejiyê xwe ve nexweş
e. Pizîşka “Kinderklinik Dritter Orden“ li bajarê Munchenê, xanim Dr. Med
Martina Baethmann dibeje, “li gora tahlîlên me, Aya ji dil û gurçikên xwe
nexweş e û pêwîst e ku ji dil û gurçikan bê emeliyatkirin. Ev tê wê wateyê ku
pizîşkên kurd teşhîsek çevt bo nexweşiya Ayayê kirine û di encamê de bi awayekî
şaş hatiye tedawîkirin.
Bo tedawiya Ayayê
pereyekî zêdeyî qeweta malbatê pêwist e
Malbata Ayayê çi mal û milken wan hebûn ji bo mesrefa
nexweşiya wê xerç kirine. Bavê Ayayê dibêje “me rojekê ji aliyê cîran û xizman
ve bihîst ku komeleyek Kurdan li Almanyayê du-se zarokên nexweş bo dermankirine
biriye Almanyayê, arîkarî bi wan re kiriye.“ Bavê Ayayê Saaed Abdulla li
komeleyê digere û pêwendiyê bi Serokê Komeleya Kultûrî ya Kurdî li Munchenê
(KKV) Faxir Sindî çêdike û bo Ayayê daxwaza alîkariyê dike. Faxer Sindî:
“Dêbavên Ayayê ji bo tedawiya Ayayê hêviya xwe ji doktor û nexweşxaneyên
Kurdistanê qut kirine û bi şev û roj bo başbûna wê dua dikirin. Rewşa wan a
aborî pirr nebaş e. Pirr pere ji cîran û xizman deyn kiribûn. Pirr deyndar
bûne. Wekî bo zarokên din me arîkarî kiribû, ji bo tedawiya Ayayê jî min soza
arîkariyê da wan.“ Li gor agahiyên ji Faxir Sindî, heta niha ji bo anîna Ayayê
ji Kurdistanê û bicîhkirina wê li nexweşxaneyê derdorê 10 hezar Euro mesref
bûye.
Serokê KKV Sindî bo arîkariyê di serî de bi doktorên
nexweşxaneya “Kinderklinik Dritter Orden“ li bajarê Munchenê re hevdîtina pêk
anîn. Sindî di salên borî de jî sê zarokên Kurd bo dermankirine li ser navê
komeleyê anîbûn Munchenê. Mesrefên tedawiya zarokan para zêde klînîkê girtibûn
ser xwe. Sindî dibeje: “Ez bi xwe çûm Hewlerê û min ji bo Aya û bavê wê ji konsolxaneya
Almanyayê vîze wergirt. Diya wê jî pirr dixwest bi keça xwe re bê Almanyayê, le
belê ji ber zaroka xwe ya biçûk nikarîbû bê. Aya û bavê xwe divê ji
firokexaneya Hewlêrê bihatana Almanyayê, lê ji ber ku dereng gihiştin
firokexaneyê, ew negihiştin firokeya xwe. Dûre Aya û bavê xwe bi taksiyekê ji
Zaxoyê diçin bajarê Amedê û ji vir bi firokeyê difirin Stembolê û dîsa bi
firokeyê ji wir tên bajarê Dusseldorfê. Ji vir jî êdî xwe gihandin Munchenê.“
Zarokekî xwe yê sê
mehî jî winda kirin
Bavê Ayayê Saaed Abdulla gazî dike: “Ez naxwazim zarokeke xwe ya din jî winda bikim.”
Di nexweşxaneya “Kinderklinik Dritter Orden“ li bajarê
Munchenê de nezikî 700 hevkar, hemşîre û doktor kar dikin, pirraniya mesrefên
wan ji alîkariya kesên xêrxwaz tên finansekirin. Hemşîreya ku bo li Ayayê
dinere, xanim Anna Maria (navê wê hatiye guhertin) ji Ayayê pirr hez dike û
hertim çav û guhên wê li ser Ayayê ne. Aya giredayî serûmê ye, av û xwarina wê
xaltîka wê, hevjîna Faxer Sindî, li malê çêdike û dibe nexweşxaneyê. Bavê
Ayayê, Saaed Abdulla, dibeje: “Ne ez û ne jî keça min me ji xwarina
nexweşxaneyê hez nekiriye, xwarina xweş jî çêdikin le belê dile me naçe xwarina
wê.“ Saaed Abdulla li Kurdistanê ligel birayê xwe yê mezin di dikana wî de wekî
firoşvanekî kar dike û şêrîniyan difiroşin. Saaed dibeje: “Pereyê ku ez qezenc
dikim ne têrî mala min, ne jî têrî tedawiya keça min dikin.“
Saaed Abdulla gellekî ji rewşa keça xwe ya biçûk bi
guman e û dibeje: “Aya pirr û pirr bêriya dayika xwe dike û carnan dema ku
mirov xwe nezikî wê dikin diqîre.“ Saaed Abdulla her roj bi telefona destan
telefonî hevjîna xwe dike: “Hevjîna min, dayîka Ayayê, pirr meraqa me dike û bo
Ayayê şev û roj xewa wê nayê. Dayîka Ayayê her saetan dixwaze rewşa keça xwe
bibhîse. Xizm û cîranên me ji pirr meraqa me dikin.“
Bavê Saaed Abdulla, Abdulla Alî, di sala 1985ê de di
girtîgeha bajarê Mûsilê de tevlî hevalên xwe ji aliye rejîma Saddam ve hatine
kuştin. Abdulla Alî endamê Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) bû û kare siyasî
li bajêr dikir.
Niha sê zarokên Saaed Abdulla û hevjîna wî hene.
Lawikekî wan dema ku 3 mehî bûye nexweş ketiye û jiyana xwe ji dest daye. Saaed
Abdulla yê bavê sê keçan bi çavên tije hestir dibeje: “Ez naxwazim zarokeke xwe
ya din jî winda bikim.”
30 hezar Euro ji
bo emeliyatê pêwîst in
Hemşîreya ku bo li Ayayê dinere, xanim Anna Maria (navê wê hatiye guhertin) ji Ayayê pirr hez dike û hertim çav û guhên wê li ser Ayayê ne
Ji bo ku Ayaya du salî bikaribe bê emeliyatkirin,
derdorê 30 hezar Euro pêwîst in. Ji bo komkirina van pereyan Komela Kurdan û
“Kinderklinik Dritter Orden“ banga alîkariyê li xêrxwazan dikin û ji bo vê yekê
klînîka Munchenê kontoyek vekiriye. Kesên ku bixwazin alîkariya Ayayê bikin,
dikarin bi rêya hesabê jêr alîkariya Ayayê û malbata wê bikin:
Bo alîkariya Ayayê:
Spenden für Aya Saaed
Prinzessin Rupprecht Verein für Kranke Kinder e.V.
Kto.: 64 60 23 44 07
Hypo-Vereinsbank
BLZ: 700 20 270
Tevaya hevpeyvînê di hejmara nû (140) yaRûdawê (Çapa Ewrûpa) de bixwîn. Hejmara nû ji roja pêncşemê, 29.03.2012, ve li rojnamefiroşan e
Munchen (Rûdaw) -Wezareta Derve ya Almanya ji hevwelatiyên xwe haydar dike ku neçin Sûriyê ji ber ku li wir ewlekarî tune, metirsî û şerê navxe heye. Li aliyê din jî Almanya penaberên ku ji Sûriyê hatine, dersînor dike û wan dişîne mirine.
Wezareta Navxwe ya Almanya hefta borî 4 penaberên kurd, du zilam û du jin, dersînor kirin. Polîsên Alman herdu jinên kurd yên temenên wan 23 û 24 in roja çarşema dorî û herdu birayên 31 û 33 salî jî roja pençşemê bi firokeyek Lufthansayê şandin Macaristanê. Ev 4 penaberên kurd di payîza borî de ji Hesekî reviyabûn û li Macarîstanê îltica kiribûn. Dema ew guman dikin ku wê Macarîstan wan dîsa bişîne Sûriyê, direvin û tên Almanyayê. Polîs roja 2yê Çileyê dema ew derbasî Almanya dibin wan binçav dike û 4 Kurd di girtîgeha Stadelheimê ya li Munchenê de doza îlticayê dikin. Dadgeha Munchenê jî pêncşêma borî li gor peymana Dublin-II yê biryara dersînorkirina wan dide û wan şandin Budapeşteyê.
Di dema dersînorkirina 4 penaberan de li Firokexaneya Munchenê di termînala 2.de Pro Asyl, Bayerischer Fluchtlingsrat, çendîn komeleyên mafên mirovan û endamên Partiya Keskan û Partiya Liberal (FDP) bo piştgiriyê çalakî li dar xistin, lê ev çalakî ti encamek bidest nexist.
Berdevka Bayerischer Fluchtlingsrat Simone Fischer ragehand dema ku polîs herdu birayan birine firokexaneyê herdu penaberan ti zehmetî dernexistine û got, “Ez bawerim, ji ber rojek berê dotmamên wan hatibûn dersînorkirin û wan jî nexwestin dotmamên xwe bi tenê li Macarîstanê bihêlin. Herdu zilam ji ber nexwestine ji rejîma Esad re leşkeriyê bikin reviyabûn.
“Macarîstan zextan li penaberan dike"
Hêza Penaberan Pro Asyl dersînorkirina 4 penaberên kurd rexne kir û got: “Dersînorkirina 4 penaberên kurd li dijî yasayên Almanya û dijî mafên mirovan e. Divê wezîre navxwe yê Almanya zanibe ku Macarîstan wekî nijadperestan zextan li penaberan dike û wan dîsa şûnde dişîne welatê wan û wan derdestî dîktatoran dike. Lewma Macarîstan gellek caran ji aliyê Komîserê Bilind yê Yekîtiya Navnetewî (UNHCR) ve hatiye rexnekirin û hişyarkirin.
Die vier syrischen Flüchtlinge, die am Mittwoch und Donnerstag vergangener Woche von München aus nach Ungarn abgeschoben worden waren, sind offenbar in einem Flüchtlingslager einquartiert worden. Flüchtlingsorganisationen wie Pro Asyl und Bayerischer Flüchtlingsrat hatten befürchtet, dass die abgeschobenen Asylbewerber inhaftiert werden könnten. Flüchtlinge dürften in Ungarn bis zu einem Jahr unter 'teils unmenschlichen Bedingungen' in regulären Gefängnissen inhaftiert werden, lautete die Kritik von Pro Asyl.
'Sie sind nun in ein Lager für Flüchtlinge in Balassagyarmat gebracht worden', berichtet Simone Fischer vom Flüchtlingsrat. Bei dem Lager nahe der slowakischen Grenze handelt es sich nach Angaben der Flüchtlingsorganisation um ein Camp für politische Migranten und Asylbewerber, die keine Haft zu befürchten haben. In dem Lager seien den beiden Frauen und den Männern laut Fischer Fingerabdrücke genommen worden. Dass die vier Syrer vergleichsweise milde Aufenthaltsbedingungen in Ungarn erfahren, ist nach Meinung der Referentin für Flüchtlingspolitik der Grünen-Fraktion des Deutschen Bundestages, Jutta Graf, Ergebnis des politischen Drucks deutscher Stellen auf die ungarischen Behörden, etwa dem Bundesamt für Migration und Flüchtlinge (BAMF). Ein Verbindungsbeamter des BAMF begleite das weitere Verfahren als Beobachter, hieß es aus dem Bundesinnenministerium in Berlin.
"Divê hemû partiyên di parlamentoyê de bi hev re pirsgerekên heremê çareser bikin".Wêne:RO/Rûdaw
Munchen (Rûdaw) - Siyasetmedarê kurd û Serokê Fraksyona Goran li Parlementoya Herema Kurdistanê, Kardo Mihemed, heftiya borî ji bo serdanekê li Almyanyê bû û li Komela Kurdan a li Munchenê tevlî civînekê bû û Kurdên wî bajarî derbarê rewşa li Başûrê Kurdistanê agahdar kir.
Kardo Mihemed îna borî (27.01.2012) tevlî civînekê Kurdên Munchenê bû û piştî civînê ji rojnamêya Rûdawê re ragehand ku dewleta Îraqê êdî nikare erîşî Kurdistanê bike û wiha berdewam kir: “Em welatekî azad in û pêwîstiya civaka kurd bi çaksaziyên rastîn heye û divê hemû partiyên di parlemenê de bi hevre pirsgerekên heremê çareser bikin.”
Kardo Mihemed bal kişand ser rewşa li Başûrê Kurdistanê û rexne li Hikûmeta Herêmê kirin: “Bi bîr û baweriya partiya Goran ev hikûmetên ku di bin kontrola PDK û YNKê de ne, nikarin pirsgirêkên niha li Herêma Kurdistanê çareser bikin û divê hemû yasayên di parlemena heremê de tên qebul kirin, ne li ser kaxizan bimînin. Pêwîstiya gelê kurd bi çaksaziyên rastîn yên siyasî, aborî û civakî heye. Em niha di opozîsyonê de ne û em hezekî pirr xurt in û 25 kursiyên me hene. Armanca me ya yekemîn ew ê ku civak û Parlemena Kurdistanê bên demokratîkkirin û di rêya medenî de peş de herin. Divê hezên asayîş, Peşmerge û arteşa kurd ne di bin kontrala partiyan de bin. Ew hezên netewî divê rasterast giredayî Parlemena Kurdistanê bin. Divê hemû saziyên parlemenê û yên Herema Kurdistanê li gora sîstemek demokratîk kar bikin û bixebitin.”
Li ser pirsa pêşeroja Herema Kurdistanê, muhtemelekî dîsa dagirkirina axa Kurdistan ji aliyê arteşa Îraqê û tekiliyên bi Baxdadê re jî, Kardo Mihemmed wiha nerînên xwe anîn ziman: ”Ez bawer nakim ku plan û dolabên Îraqê bo dîsa dagirkirina axa Kurdistanê hebin û niha jî ev hêza wan jî tune ye. Dewleta Îraqê edî nikare erîşî me bike. Mesela Kerkûkê jî divê bi ecelê bê çareserkirin û maddeya 140 divê bê bicîhkirin. Kurdistan îro welatekî azad e le belê pirr pirsgirêkên me yên navxweyî hene, ji bo wê jî divê civak û Parlemena Kurdistanê bên demokratîzekirin û ew kar jî karekî pirr giran û dûr û dirêj e. Bo geşbûna edalet û civakî jî divê qazancên ji ax û aboriya Kurdistanê bi rêyek edaletî bên belavkirin, parvekirin. Em niha di parlemenê de dikarin li ser butçeya netewî gengeşiyan bikin, di dema tunebûna opozîsyonê de ew hevdîtinên gengeşiyê li ser butçeya netewî nedihatin kirin û ne mimkun bûn.”
Layla Zana speaking to Rudaw in Germany. Photo Rudaw.
Last week, Rudaw met with prominent Kurdish politician and MP Layla Zana. Zana was in Munich, Germany to attend a conference about the history of Kurdish migration to Europe. In an interview, Zana discussed the current political situation in Turkey and the Kurdish struggle for self-determination.
Rudaw: In the conference you mentioned the importance of a referendum whereby Kurds can determine their own future. What exactly do you mean by that? Layla Zana: We mentioned referendum for the Kurds. Why referendum? The Kurds have been demanding a status in the Meddle East for almost a century, but the governments of Iran, Turkey, Syria, and Iraq don’t want anything for the Kurds and they try their best to make sure that Kurds stay under their authority. Sometimes these countries are against each other and you sense that there is no agreement between them. But when it comes to the Kurdish issue they are all united. The Kurds in Syria, Turkey, and Iran are still being oppressed and divided. Fortunately, the Kurds in Iraq have some kind of semi-autonomy. According to the United Nations resolutions self-determination for the nations is also a right for the Kurds.
The policy of coercion must end toward the Kurds. The Kurds should have the right to decide their future on their own land. Why have the Kurds not united yet? It is because the Kurds have been divided and they followed tribal methods. Freedom, autonomy, Federalism, and independence are also the right of the Kurds. For example, Turkey can create a federal system like Germany. Ankara can decide on the federal issues and the Kurds should decide on regional issues. The Kurds should determine their future through a referendum. We will accept the results of the referendum which could be autonomy, federalism or independence for the Kurds in Turkey. The Kurds should be able to decide their future like any other nation in the world and the world must accept that.
Rudaw: Is the current situation in Turkey suitable for a referendum? Will Turkey accept this suggestion?
Layla Zana: Yes, I believe so. Today, the debate is not whether the Kurds exist or not. The Kurdish issue must be resolved. There is currently federalism in southern Kurdistan. The Kurdistan Region has been recognized in the Iraqi constitution and the important part is the name which is mentioned as Kurdistan. We see that Turkey still doesn’t want to use the name Kurdistan for that region which has been recognized by Iraq itself. It is surprising. The Iraqi constitution accepts this fact but the Turkish law rejects it. For example, people of the Quebec region in Canada go to the polls every four years to determine their future. Some people vote for independence and others want autonomy and federalism. The people of Quebec can express their voice through voting. This is the people’s voice and no one can disrespect it.
I believe it is time for the Kurds to decide their future through referendum as well. Whatever the people demand should be expressed through a referendum. The Turkish government wants to solve the Kurdish issue its own way. It is obvious that the AKP government and its Prime Minister Recep Tayyip Erdogan are deceiving the Kurds. TRT6 TV channel was the former government’s project not AKP’s. The Kurds don’t want to fight, but the Turkish government forces them to carry arms and fight. If the Turkish government intends to solve the Kurdish issue through dialogue, then they must expose the evidences behind all those oppressions and genocides that they have committed against the Kurds.
Rudaw: Turkey is writing a new constitution. How does the Kurdish movement want to shape the new constitution?
Layla Zana: In the new constitution they mention individual rights for the Kurds and we tell them we are not individuals but a nation. We want what the rights of a nation are. There won’t be any hope for Turkey unless the Kurdish issue is resolved. Some Kurds in Turkey want autonomy. The question is how many Kurds out of the 20 million want autonomy? There has to be discussions on this issue as well. I believe Kurds should be able to decide their future for themselves. It is true, at first we demanded autonomy, but today the Kurds in Turkey believe autonomy is not enough.
Rudaw: Why is there no unity among the Kurds in the Middle East?
“If Kurds had been oppressors they would now have their own country and identity,”
Layla Zana: There are many Kurdish parties and organizations that demand different things for the Kurds and they have different opinions. The nations of the developed countries in the world determined their own future. Why can’t the Kurds determine their own future as well? The Kurdish nation has been living on their land for a long time and they embraced others, they shared their land and wealth with them. The Kurds were never hostile against other nations. The Kurds have never oppressed anyone. They have always helped those who were in need.
But unfortunately, many times the Kurds were stabbed in the back by the same people they had once helped. The Kurds are both oppressed and humanist. If Kurds had been oppressors they would now have their own country and identity. Whenever the Kurds demanded their rights they were stopped and the international community didn’t take the side of the Kurds. They always used terms as “rebels, tribal, and terrorists” for the Kurds.
The Kurds have weaknesses, too. But where do these weaknesses come from? The enemy has total control of our land and it has penetrated our nation. The Kurds didn’t have enough courage to establish this unity among themselves. Each Kurdish party from a different region in the Middle East says ‘let’s not interfere in each other’s affairs’. It would be much better if the Kurds were to have a strong relationship in all parts of the Middle East because the Kurds are like one family that has been forcefully divided over four regions. by Reşad Ozkan 18/12/2011/Munich/Germany
“50 Saliya Koçberiya Kurdan Bo Munchenê/50 Jahre KurdInnen in München"
Parêzgêr Yusuf Alatas, Moderasiyon Sigfried Benker, Siyasetmedara kurd Leyla zana
Munchenê Leyla Zana pîroz kir û ew jî zelal axivî:
"Divê Kurd dîrok, ziman, kultur û dahatuya xwe biparêzin
û ji hemû perçeyan bo kultur û zimanê xwe xizmetê bikin."
Munchen: Leyla Zana li bajarê Munchenê li pêşberî 400 beşdarvan axivî û bang li dewleta Tirk kir û got: “Ya tu xwe diguherinî yan jî tu wê bê guherandin." Zana dixwaze pirsgirêka kurd bi rêya referendûmê bê çareserkirin û ji bo wê jî piştevaniya raya giştî ya navnetewî xwest.
Di çarçoveya çalakiyên “50 Saliya Koçberiya Kurdan Bo Munchenê/50 Jahre KurdInnen in München" siyasetmedara kurd û parlamentera serbixwe ya Amedê Leyla Zana, Kevnserokê Komela Mafên Mirovan (IHD) Yusuf Alataş û parlamenterê suryanî Erol Dora (BDP) roja îniya borî hatin Munchenê. Di salona şaredariya bajêr Alter Rathaussallê de 3 panel hatin lidarxistin û axaftina pêşî şaredarê seyêmîn yê ji Partiya Keskan Hep Monatzeder kir û got,“Bajarê Munchenê ji Kurdan re spas dike. Di avabûna bajêr de keda Kurdan jî pir derbasbûye.ˮ
Dora hevkariya Kurd û Suryaniyan dixwaze
Parlamenterê BDP Erol Dora: “Îro rewşa Suryaniyan ji salên berê pirr baştir e."
Mijara panela yekemîn “Rewşa Suryanyan li Tirkiyeyê” bû. Parlamenterê BDP yê Suryanî Erol Dora û Prz. Yusuf Alataş beşdarbûn û nivîskar Haydar Işik jî moderatoriyê kir. Di civînê de nezikî 100 Suryanî jî beşdarbûn. Dora di axaftina xwe de got, “Îro rewşa Suryaniyan ji salên berê pirr baştir e. Berî 10, 20 salan me ji tirsê nekarî serê xwe ji pencereyên xwe derxista. Devleta Tirk û oldarên paşverû bo me astengî derdixistin. Bi hezaran Suryanî welatên xwe terikandin û li dinyayê belavbûn. Em dixwazin biratî û dostaniya Kurd û Suryaniyan xurtir bibe.”
Parêzer Yusuf Alataş jî li ser peymanên huqûqî û yên siyasî axivî
Parêzer Alataş jî li ser peymanên huqûqî û yên siyasî axivî û got, “Divê hurmeta Tirkiyeyê ji beyannamêyên nawnetewî hebe, lê belê li gor berjewendiyên xwe hereket dike, ev jî li dijî hemû rêzên huquqa navnatewî ye.”
“Gellek welatên Ewropayê nasnameya kurd nasnakin”
Parezgerê Alman Hubert Heinhold, endamê meclîsa şaredariya Munchenê Orhan Akman (Partiya Çep) , Moderasyon Margereta Sphon, endama meclîsa şaredariya Munchenê Gulseren Demirel (Partiya Kesk), û Nivîskar Haydar Işik.
Mijara panela duyemîn jî “Naskirina Nasnameya Kurd, Rewşa Kurdan ya Yasayî û Fêrbûna Zimanê Kurdî di Dibistanên Almanyayê de” bûn. Axaftvanên vê civînê endamên meclîsa şaredariya Munchenê Gulseren Demirel (Partiya Kesk), Orhan Akman (Partiya Çep) herdu bi eslên xwe kurd in, Prz. Hubert Heinhold û Nivîskar Haydar Işik bûn. Moderasyona vê panelê jî Margereta Sphon kir.
Parezgerê Alman Hubert Heinhold
Prz. Heinhold bo Rûdawê daxuyand ku li Almanyayê û li welatên din yên Ewropa kurd pirr rastî neheqiyan tên û wiha dom kir: “Yasayên li dijî terorê li hemberê wan tê bikaranîn. Nasnameya wan nayê qebûlkirin. Bi fermî nasnameya kurd nayê naskirin û wek Tirk, Ereb û Faris tên hesibandin.”
Endamên meclîsa şaredariya Munchenê Demirel û Akman jî bo qebûlkirina nasnameya kurdan ramanên xwe anîn ziman. Nivîskar Işik jî li ser fêrbûna kurdî di dibistanên Almanyayê de axivî û got, “Bo pêşveçûna tendurustî ya zanyariya zarokên kurd fêrbûna kurdî pirr girîng e.”
Leyla Zana Munchenê dihejîne
SIYASETMEDARA KURD LEYLA ZANA
Parlamentera kurd Zana û Prz.Yusuf Alataş di panela seyêmîn de li podyûmê cih girtin. Moderasyona vê panelê serokê fraksiyona Partiya Keskan ya Meclisa Şarederiya Munchenê Siegfried Benker kir. Benker di serî de got: “Birêz Zana em pir kêfxweş in ku hûn îro li bajarê me ne. Wexta mirov bêje ‘ez Kurd im’, ev gotin tenê bi serê xwe dibe vegotineke siyasî. Lê dema kesek bêje ‘ez Alman im”, an jî ‘ez Tirk im” ev bêje tiştekî ifade nakin. Jiber ku bi hezeran Kurd dibêjin ‘ez Kurd im” devleta Tirkiyeyê wan dixe zîndanan. Zana jî got ‘ez Kurd im” wê 10 sal xistin zîndanê.”
Zana yekitiya netewa kurd dixwaze
Leyla Zana li bajarê Munchenê li pêşberî 400 beşdarvan axivî û bang li dewleta Tirk kir û got:
“Ya tu xwe diguherinî yan jî tu wê bê guherandin."
Leyla Zana li bajarê Munchenê li pêşberî 400 beşdarvan axivî û bang li dewleta Tirk kir û got:
“Ya tu xwe diguherinî yan jî tu wê bê guherandin."
Leyla Zana li bajarê Munchenê li pêşberî 400 beşdarvan axivî û bang li dewleta Tirk kir û got:
“Ya tu xwe diguherinî yan jî tu wê bê guherandin."
Dema ku Benker dawî li axaftina xwe anî beşdarvan û jinên kurd ku ji bo Leyla Zana hatibûn civînê bi çepikan û tililiyan salona li navenda bajarê Munchenê hejandin. Zana dest bi axaftinê kir û got: “Salan porê me spî kiriye, hîn jî em li ser axa xwe penaber in, jiyana me penaberî ye. Di hemû perçeyên Kurdistanê de neheqî û bindestî dom dike. Me çawa di salên 1938ê de berjewendiyên xwe parast îro jî divê em biparêzin, dive em milên xwe bidin hev û divê yekitiya xwe avabikin. Divê Kurd dîrok, ziman, kultur û dahatuya xwe biparêzin û ji hemû perçeyan bo kultur û zimanê xwe xizmetê bikin. Ev tiştên ez dibêjim divê bo hemû Kurdan wecîz û armanc bin.”
Zana got li derveyî welat jî ti dewletek nasnameya gelê kurd rasterast qebûl nake û wiha dom kir: “Di cîhanê de ti devlet û milletek alîkariya Kurdan nake, bêdeng in. Me wekî Tirkan, Ereban û Farisan qebûl dikin. Em Kurd in û em ê her Kurd bimînin. Em jî dixwazin wek neteweyên din bijîn.”
Leyla Zana: "AKP projeya darbeya 12ê îlonê ye."
Zana referandûmê dixwaze
Zana got azadî, otonomî, federalî, serxwebûn hemû heqên Kurdan ne û wiha dom kir: “Kurd divê bo referendûmekê herin ser sindoqan û bo dahatuya xwe dengan bidin. Ji sindoqan çi derdikeve bila derkeve; otonomî be, konfederalizm be, federasyon be, serxwebûn be, çi jê derkeve em qebûl dikin.”
Zana di dawiya axaftina xwe de da zanîn ku demek wisa hatiye ku ya Tirkiye xwe diguherîne yan jî wê bê guherandin. “Eger devlet xwe neguherîne, wê civak, tekoşîna gelan ew biguherînin. Derket hoê ku AKP û Erdogan Kurdan dixapînin. AKP projeya darbeya 12ê îlonê ye. TRT 6 jî projeya hikûmeta Ecevit bû, ne a AKPê ye.”
Di şeva candî de nezikî 600 kes beşdardibin
Di şeva çandî de jî nezikî 600 kes beşdarbûn
Çalakiyên di çarçoveya “50 Saliya Koçberiya Kurdan Bo Munchenê/50 Jahre KurdInnen in München” bi alîkariya şaredariya Munchenê, ji aliyê Komela Çandî ya Mezopotamya (MKV) hate organîzekirin. Çalakiyê roja 15ê Kanûnê destpekir û roja 18ê Kanûnê di salona Reiterhalle de bi şevek çandî dawî bû. Panel di salona şaredariya bajêr de di saet 14:00 de destpêkirin û heta saet 21:00 an domkirin. Di şeva çandî de jî nezikî 600 kes beşdarbûn. Leyla Zana li vir jî axivî û paşê kultur û muzîka kurdî hate pêşkêşkirin.
Leyla Zana di salona Reiterhalle de diaxive
Serdana partiyên siyasî û şaredariya Muinchenê kirin
Parezgêr Yusuf Alatas, endamê meclîsa şaredariya Munchenê Gulseren Demirel (Partiya Kesk), Parlamenterê BDP Erol Dora, siyasetmedara kurd û parlamentera serbixwe ya Amedê Leyla Zana û serokê fraksiyona Partiya Keskan ya Meclisa Şarederiya Munchenê Siegfried Benker
Zana, Alataş û Dora di çarçoveya hatina Munchenê de serdana Serokê Şaredarê Mezin ya Bajarê Munchenê Christian Ude (SPD) û ya endamên Meclîsa Fraksiyona Partiya Keskan kirin. Parlamenterên BDPê Zana û Dora û parêzer Alataş herwiha ziyareta parlamena Bavyerayê jî kirin u li wir bi parlamentera Fraksiyona SPDê ya Meclîsê Natasha Kohnen û Serokê Fraksiyona Partiya Keskan li parlamenê Margarete Bause axivîn.
Leyla zana serdana kurdên başûr dike
Leyla Zana serdana Kurdên ji Başûrê Kurdistanê jî kirin. Zana roja pênşema borî hate Munchenê û roja şemiyê di restauranta Zerdûştan de serdana Kurdên başûr kir. Di nav beşdarvanan de şanovan, siyasetmedar, rêvebirên komeleyan û rewşenbîrên kurd jî hebûn. Zana di axaftina xwe de got, “Kurdên ji hemû perçeyan yên li Munchenê dijîn divê piştevaniya hev bikin, xizmeta dîrok û zimanê xwe bikin û kurdîtiya xwe ji bîr nekin. Divê berjewendiyên Kurdistanê ji berjewendiyên grûb û partiyan girîngtir be.”
Di salona şaredariya bajêr Alter Rathaussaalê de 3 panel hatin lidarxistin
Leyla Zana :“Mafê bi xwe biryardanê mafê gelê kurd e jî.
Gelê kurd Xweseriya Demokratik kêm dibîne û
rêya referendûmê pêşniyar dike.”
Siyasetmedara kurd û parlamentera serbixwe ya Amedê Leyla Zana heftiya borî li bajarê Munchenê beşdarî panela “50 Saliya Koçberiya Kurdan bo Munchenê” bû. Zana di axaftina xwe de yekîtiya gelê kurd xwest û got: “Mafê bi xwe biryardanê mafê gelê kurd e jî. Gelê kurd Xweseriya Demokratik kêm dibîne û rêya referendûmê pêşniyar dike.” Hevkarê me Reşad Ozkan bo xwendevanên me bi Leyla Zana re axivî.
Rûdaw: Birêz Zana hûn bi xêr hatin bajarê Munchenê. Hûn hinek li bajêr geriyan? Bajar xweşiya we çû?
Leyla Zana: Roja we jî bixêr. Ji bo vê hevpeyvînê dixwazim pêşî ji rojnameya Rûdawê re spas bikim. Erê Munchen bajarekî pirr xweş e.
We di konferansa Munchenê de ji bo Kurdan bahsa referendûmê kir. Hûn karin hinek naveroka wê pêşniyara xwe vekin? Mebeste we çi ye ji referendûmê ?
Me bahsa referendûmeke ji bo Kurdan kir. Me çima kir? Ji ber ev sedsal in Kurd ji bo xwe statuyekî dixwazin. Lê belê dewletên serdest wek Îran, Îraq, Sûriye û wek Tirkiyeyê dibêjin di Rojhilata Navîn de divê Kurd nebin xwedî ti tiştek û çi ji destên wan tê dikin. Carinan tên cem hev, carinan dijbertiya hevdu dikin. Lê gava ku Pirsgirêka Kurd tê rojevê, îtifaqa çaralî çêdikin. Niha li Îraqê Kurdan statuyek bidestxistine, lê li Tirkiyeyê, li Îran û Sûriyê ti statuyeke wan tune. Li gor peymana Neteweyên Yekgirtî “mafê bi xwe biryardanê yê gelan” mafê Kurdan e jî. Divê zilm û neheqiya li ser netewa kurd bi dawî were û xwestekên gelê kurd jî li ser erdê Kurdistanê derbas bibe.
Çima heta niha Kurdan yekîtiya xwe ya netewî ava nekirine?
Di nava xwe de perçe perçe bûne, bi hestên eşîrî hereket kirine. Azadî, otonomî, federalî, serxwebûn jî, ew sîstem hemû mafên Kurdan in. Mînak, divê li Tirkiyeyê jî sîstemek federalî wek ya Almanyayê bê avakirin. Biryarên navendî bila Enqere bigire, yên herêmî jî bila Kurd bigirin. Kurd divê bi rêya referendûmekê herin ser sindoqan û bo dahatûya xwe dengên xwe bidin. Ji sindoqan çi derkeve bila derkeve, otonomî be, konfederalizm be, federasyon be, serxwebûn be, çi encam ji sindoqan derkevin dive em qebûl bikin. Divê Kurd bo dahatû û qedera xwe, wekî netewên din, biryara xwe bidin û hemû dinya jî divê biryara wan qebûl bike.
Ma şertên referendûmê hene? Tirkiye ji bo vê pêşniyarê amade ye?
Belê, îro şertên referendûmê hene. Ango îro hebûn û nebûna Kurdan edî nayê axaftin, tiştên tên axaftin çareseriya Pirsgirêka Kurd e. Niha li Başûrê Kurdistanê federasyonek çêbûye. Di çarçoveya qanûna bingehîn ya Îraqê de Herêma Kurdistanê xwe bi xwe îdare bike. Lê em dinêrin ku Tirkiye naxwaze navê Kurdistanê lê bike. Tiştek ecêb e. Mesela li Kanadayê herêmek heye bi navê Quebek. Serê 4 salan carekê dicing ser sindoqê, yên serxwebûn jî dixwazin û yên otonomî û federasyonê jî dixwazin hene. Kî çi dixwaze dengê xwe eşkere dide. Gava dengê gel hebe, ti kes nikare li dijberê wê bêhurmetiyê bike. Ez dibêjim êdî wexta biryarê hatiye, di destpêka sedsala 21. de bila Kurd jî bo referendumê herin sera sindoqan, gel çi dixwaze bila hemû xal tê de hebin, bila qedera xwe bi destê xwe tayîn bikin. Le belê Dewleta Tirk dixwaze Pirsgirêka Kurd li gor xwe çareser bike. Derket holê ku AKP û serokwezîr Erdogan Kurdan dixapînin. AKP projeya darbeya 12ê Îlonê ye. TRT 6 jî projeya hikûmeta Ecevit bû, ne ya AKPê yê. Kurd naxwazin bi çekan şer bikin, le belê wan Kurdan neçar kirin ku tekoşîna çekdarî bikin. Em bo çareseriya Kêşeya Kurd diyalogê dixwazin. Heta niha li Tirkiyeyê li dijî Kurdan çi bûyerên ne baş hatin kirin divê hemû belgeyên wan bên eşkerekirin.
Xeyalek wê jî heye: "Gelê kurd jî çima qedera xwe bi xwe tayîn neke?"
Ji bo destûra ku dixwazin nû bikin, hûn çi dibejin, hereketa kurd çi difikire?
Di amadekirina destûra nû de bo Kurdan hikûmet ser mafên kesayetî disekine. Em jî dibejin em ne şexs in, em komek in, em gel in, em miletek in, mafên miletan çi bin em jî ew dixwazin. Heta Pirsgirêka Kurd neyê çareserkirin, pêşiya Tirkiyeyê jî nayê vekirin. Aliyekî tevgera kurd jî xweseriya demokratîk dixwaze, ango otonomî. Baş e, otonomî îro çiqas têra 20 milyon însanan dike? Çiqas Kurd bi vê sîstemê qayîl dibin? Ev jî bi rastî mijarek nîqaşê ye. Lewma ez dibêjim bila gel biryarê bide. Erê me îlan kir, lê belê di şertên îro de gelê kurd xweseriya demokratîk kêm dibîne. Kurd li hemû cîhanê dinêrin û dibêjin çima tenê Xweseriya Demokratik? Dibêjin ew tenê têra me nake.
Sedemên belavbûna Kurdan çi ne?
Çiqas hêz û rêxistin û tevgerên kurd hebin jî, her yekî xwestiye tiştek ji bo xwe avabike. Ka em li qada medenî û raya giştî ya civakên pêşveçû binêrin, hemû gelan bi dest û bi îradeya xwe pêşerojên xwe avakirine. Qedera xwe bi xwe tayîn kirine. Gelê kurd jî çima qedera xwe bi xwe tayîn neke? Gelê kurd li cîhê xwe qebîl e, berê li wê derê cihê xwe çêkiriye û kî hatiye jê re sînga xwe vekiriye, gotiye ‘fermo ez dixwazim bi te re erdê xwe, av û axa xwe, hemû dewlemendiyên xwe parve bikim’. Ti car li hemberî ti kesî derneketiye. Zilm û tahde û neheqî jî li ti kesî nekiriye. Bo hemû kesî alîkarî kiriye. Lê me alîkariya kê kiribe, di dawiyê de, piştî ku karê wan bi Kurdan nemaye, derbe lêxistiye. Yanî miletê me hem mazlûm e û hem jî miletekî humanist e. Eger ne humanist bûya, zilm bikira, ew jî dibû xwedî dewletek, welatekî azad, nasname, çand û jiyanek bi rûmet. Lê dema Kurdan tiştek xwestibe, pêşiya wan hatiye girtin. Ne dijminên Kurdan, ne jî sistema dinyayê tiştekî layîqê Kurdan nabînin. Gotine ‘Kurd eşkiya ne, eşîr in, cudaxwaz in û terorîst in’. Li aliyê din Kurdan jî xwe gellek qels hiştine. Qelsbûna wan ji kû derê tê? Di nava gel de têkiliyên xurt, dewlemend û germ dananîne. Çawa sînor li ser axa Kurdistanê danîne, ez karim bêjîm sînorên wekî hesin jî di nav mêjiyên Kurdan de avakirine. Kurdan cesaret nekirine bi hev re yekitiyê çêbikin. Lê wexta têkiliyek germ di navbera çar aliyan de hebe, wê hê baştir be. Ev gel wek malbatekê ye, bi çar alî hatiye perçekirin û hatiye peçiqandin.
"Her kesekî Kurdistanî di rewşa min de xwe dibîne."
Çima Kurd û bi taybetî jinên kurd ji Leyla Zana hezdikin?
Ez hertim dibêjim, ez xebatkar û zimanê vî gelî me. Her kesekî Kurdistanî di rewşa min de xwe dibîne. Jinên kurd çima zêde ji min hezdikin? Jinên kurd bêtir hatine perçiqandin. Ez pirsgirêkên wan hertim tînim ziman, çi dikeve ser milên min ez dikim. Yanî ev hezkirin ne tiştekî şexsî ye. Jinên kurd bi salan hatine fetisandin, hatine tunekirin, nehatine hesibandin, lewma pêdiviya wan wekî avê bi azadiyê heye. Jin jî karin bi her awayî di siyaset, tîcaret û hêla civakî de wekî hemû zilaman cîhê xwe bigrin. Projeyên me yên mezin hene bo jinên kurd. Yek li Amedê û yek jî wê li Hewlêrê be. Em ê konferansa xwe ya jinan ya 2. li Hewlêrê li dar bixin. Em dixwazin li her çar aliyên Kurdistanê konferansên jinan pekbînin. Hevpeyvîn: Reşad Ozkan Wêne: Reşad Ozkan/rûdaw
Tevaya hevpeyvînê û agahiyên berfirehtir di hejmara nû (127) ya Rûdawê (Çapa Ewrûpa) de bixwîn. Hejmara nû ji roja pêncşemê, 22.12.2011, ve li rojnamefiroşan e.
--------------------------------------------------------------------------------
Têbînî: Belavkirina vê nivîsê bêyî nîşandana Rûdaw wekî çavkanî qedexe ye.
URL: http://www.rudaw.net/kurmanci/inter/10871.html
